ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ: ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನವಾಗುವುದು ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆತಂಕದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಕೇವಲ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌, ಯುಪಿಐ, ಇ-ಮೇಲ್‌, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಅದರಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಫೋನ್‌ ಕಳೆದುಹೋದ ತಕ್ಷಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟು ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಮೊದಲು ಸಿಮ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸಿಮ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಅದೇ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೊಸ ಸಿಮ್‌ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಸಿಮ್‌ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಒಟಿಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿ
ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಆ್ಯಪ್‌, ಯುಪಿಐ ಅಥವಾ ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಯಾವುದೇ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ OTP, UPI PIN, ATM PIN, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.
ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, ಒಟಿಪಿ ಹೇಳಿ ಅಥವಾ
ಈ ಲಿಂಕ್‌ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಕರೆ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು.
ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ಸ್ಥಳ, ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಸಮೀಪದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಕಳ್ಳತನವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ದೂರು ನೀಡುವಾಗ ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಆಧಾರ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌, ಮಾದರಿ, ಬಣ್ಣ, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ IMEI ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.
ಠಾಣೆಗೆ ತೆರಳುವಾಗ ಈ ದಾಖಲೆಗಳಿರಲಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ಕುರಿತು ದೂರು ನೀಡುವಾಗ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕೆಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳಿತು:
ಆಧಾರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ
ಕಳೆದುಹೋದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ
ಮೊಬೈಲ್‌ನ IMEI ಸಂಖ್ಯೆ(1-2)
ಖರೀದಿ ಬಿಲ್‌ ಅಥವಾ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿ
ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ
ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಗುರುತುಗಳು
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ದಿನಾಂಕ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ
ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರ
ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆ
ಕಳ್ಳತನದ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಾಹನ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದ ವಿವರ
ಖರೀದಿ ಬಿಲ್‌ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬಾರದು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
IMEI ಸಂಖ್ಯೆ: ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ IMEI (International Mobile Equipment Identity) ಸಂಖ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಸಿದಾಗಲೇ ಅದರ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ IMEI ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸ.
CEIR ಮೂಲಕ ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗೆ ಮನವಿ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ Central Equipment Identity Register (CEIR) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ನಾಗರಿಕರು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್‌ನ IMEI ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಪೊಲೀಸ್ ದೂರಿನ ಪ್ರತಿ ಅಥವಾ ದೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ.
ಮೊಬೈಲ್ ಪತ್ತೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿರುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
‘Find My Device’ ಕೂಡ ನೆರವಿಗೆ
ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು Googleನ Find My Device, ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು Appleನ Find My ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಮೊಬೈಲ್ ಆನ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸೇವೆಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸಾಧನದ ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಅನ್ನು ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.
ಮೊಬೈಲ್ ಪತ್ತೆಯಾದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಪತ್ತೆಯಾದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.
CEIR ಮೂಲಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮರುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಂಬಂಧ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ 10 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ 7 ಕೆಲಸಗಳು
1. ಸಿಮ್‌ ತಕ್ಷಣ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಿಮ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಸಿ.
2. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಖಾತೆ, ಯುಪಿಐ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿ
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಣಕಾಸು ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಿ. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟು ಕಂಡುಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಮಾಡಿ.
3. ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದ ಸ್ಥಳ, ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ದೂರು ನೀಡಿ. ಕಳ್ಳತನದ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ.
4. IMEI ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ
ಮೊಬೈಲ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಖರೀದಿ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ IMEI ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ನೀಡಿ. ಇದು ಸಾಧನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ.
5. CEIRನಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ CEIR ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ.
6. ‘Find My Device’ ಅಥವಾ ‘Find My’ ಬಳಸಿ
ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು Google Find My Device ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು Apple Find My ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅಥವಾ ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.
7. ಅಪರಿಚಿತ ಕರೆ, OTP ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ!
“ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಸಿಕ್ಕಿದೆ”, “OTP ಹೇಳಿ”, “ಈ ಲಿಂಕ್‌ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ” ಎಂಬ ಕರೆ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಡಿ. OTP, UPI PIN, ATM PIN ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ನೀಡಬೇಡಿ.
ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ
IMEI ಸಂಖ್ಯೆ + ಖರೀದಿ ಬಿಲ್‌ + ಮೊಬೈಲ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈಗಲೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗಲೇ ಬಿಲ್‌, ಬಾಕ್ಸ್‌, IMEI ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧನದ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಲಾಕ್‌, ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ.
ಮೊಬೈಲ್ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ಗಾಬರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಿಮ್‌, ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಸೈಬರ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ ಸಚಿನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ…